محمد رضا واليزاده معجزى
757
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
نظر على خان امير اشرف كه به هيچ قيمت دل از رياست سلسله و دلفان نمىكند به عزم حكومت و اخذ ماليات به دلفان وارد و از دلفان به خاوه حركت و به سراغ طايفه كرم على به قلعه كفراج رفت . و امير منظم هم با اردويى كه همراه داشت در قسمت فلك الدين خاوه كه فاصله زيادى با كرمعلى ندارد اطراق كرد و عدهاى از خوانين دلفان كه با امير اشرف مخالف بودند به او پيوستند و بين دو اردو جنگ درگرفت . اردوى امير منظم شكست خورد و امير منظم با چند نفر از كسان خود جان سالم به در برده [ و ] يكسره به اليشتر رفت . روز بعد اردوى امير اشرف به دنبال او از خاوه به فيروزآباد وارد و آنجا را قرارگاه اردو ساخته و سواران او دست تطاول به اموال طايفه كوليوند دراز كردند . امير منظم با خوانين حسنوند و خوانين دلفان مدتى در قلعه محصور و ايل بزرگ حسنوند از همهجاى اليشتر كوچ كرده [ و ] در حوالى قلعه مستقر شده بودند . اردوى امير اشرف از فيروزآباد به كاريز كوليوند ( ده آقا ) وارد و آن جا را قرارگاه اردو ساخته و با امير منظم به ارسال و مرسول پرداخت كه قرار سازشى باهمديگر بدهند . « 1 » و بين يوسف خان امير بهادر وزير امير اشرف و حسين خان امير اكرم برادر امير منظم ملاقاتى در خانه منصور خان اكبرى رئيس طايفه يوسفوند دست داد و قرار صلح و آشتى را گذاشتند . روز بعد هم بنان السلطنه دبير حضور امير منظم و اسد خان ( سردار اسعد ) و حاج صيد والى خان متفقا نزد امير اشرف رفتند . در همين روز باقر خان اعظم السلطنه رئيس طايفه مهم كاكاوند طبق نقشه قبلى و براساس اتحاد دوجانبهاى كه عليه امير اشرف دشمن مشتركشان داشتند با قريب پانصد سوار كارآزموده و جنگ ديده از خط خاوه و كهمان به اليشتر وارد و به كمك مهر على خان امير منظم شتافت . « 2 »
--> ( 1 ) . حاجت به توضيح ندارد كه اين دو سردار لرستانى هيچ كدام حقى نسبت به اهل سلسله و دلفان نداشتند بلكه هردو از خرابى و بىسامانى كشور و بىپناهى مردم و هرجومرج محل سوءاستفاده كرده و مىخواستند از مردم ماليات بگيرند و كسى از آنها نمىپرسيد كه شما دو نفر چه صلاحيتى داريد كه براى ماليات مردم باهمديگر مبارزه مىكنيد ؛ ولى چه مىشد كرد مملكت صاحب نداشت و هركس هرچه در حيز قدرت داشت نسبت به مردم بىپناه ظلم مىكرد . ( 2 ) . اين جنگ را كه از جنگهاى مهم داخلى لرستان است و سه نفر از سرداران بزرگ لرستان - كه در تواريخ معاصر از [ هر ] سه نفرشان ياد شده است - قهرمان آن مىباشند ، نگارنده در فصل مربوط به جنگهاى داخلى لرستان با تفضيل نوشته است با اين حال در اينجا هم بهطور خيلى مختصر آن را مىنويسد و از آقايانى كه ميل دارند به جزئيات آن واقف شوند تقاضا دارد به فصل ( جنگهاى داخلى ) مراجعه نمايند . اهميت اين جنگ براى لرستان از اين جهت واجد اهميت است كه امير اشرف رجل و سردار شماره يك لرستان چنان شكستى در اين جنگ خورد كه به كلى اهميت و اعتبار ديرين را از دست داد .